Nasıl çalışıyoruz

Bağımsızlık

Enstitü, 14 Aralık 2017’den bu yana Stockholm’de İsveç hukukuna göre tescilli, kâr amacı gütmeyen bir dernektir. Ekim 2025’e kadar adı Peace and Conflict Science (PACS) Institute idi. Üyeler Kurulu ve Yönetim Kurulu tarafından yönetilir. Yönetim Kuruluna hâlen Enstitünün Direktörü başkanlık etmektedir. Birleşmiş Milletler nezdinde özel danışma statüsüne sahip bir hükümet dışı kuruluştur. Araştırmaları hiçbir Hükümet veya uluslararası kuruluş tarafından ısmarlanmaz ya da yönlendirilmez. Makalelerinde yazarın adı belirtilir ve makalelerde ifade edilen görüşler yazara aittir.

Çıkış noktamız

İnsanlar dünyanın dört bir yanında barışı çok farklı biçimlerde tanımlar ve uygular: dinî ve felsefi geleneklerde, hukukta ve diplomaside, topluluklarda ve ailelerde ve araştırmada. Enstitü bu çeşitliliği çıkış noktası olarak alır. İki olasılık görür.

• Bu anlayışlar belirli unsurları paylaşır. Öyleyse hepsi aynı şeye atıfta bulunur: barış olarak adlandırılan toplumsal ve ilişkisel bir olgu. Enstitünün araştırmaları bu ortak unsurları açıkça ortaya koymayı amaçlar.
• Bu anlayışlar böyle unsurları paylaşmaz. Öyleyse tek bir “barış” sözcüğü, her biri farklı bir olguya ilişkin, yan yana yürüyen çok farklı tartışmaları gizliyor olabilir. Her olguya kendi adını vermek bu olguları birbirinden ayırır ve tartışmayı keskinleştirir. Enstitü bu durumda söz konusu eleştirel tartışmaya katkıda bulunur.

Her iki sonuç da barış için çalışanların birbirini anlamasına yardımcı olacaktır.

Disiplinler arası bir yaklaşım

Barış insan yaşamının her alanına dokunur; bu nedenle hiçbir disiplin onu tek başına tanımlayamaz. Enstitünün iki hakemli makalesi pek çok alandaki araştırmalardan yararlanır:

• Barış ve çatışma araştırmaları. Barış çalışmaları ve irenoloji; barış inşası ve çatışma dönüşümü; negatif, pozitif, liberal, hibrit, gündelik, ilişkisel, adil, sürdürülebilir, feminist ve agonistik barış üzerine araştırmalar; yapısal şiddet; arabuluculuk ve kapsayıcı barış müzakereleri; barış ve çatışma ölçümü; çatışma verileri; pasifizm; soykırım çalışmaları ve soykırımın önlenmesi; barış psikolojisi; ve barış eğitimi.
• Felsefe. Fenomenoloji; zihin felsefesi; acı felsefesi; epistemoloji ve sosyal epistemoloji; ahlak felsefesi ve uygulamalı etik; metaetik; siyaset felsefesi ve toplum sözleşmesi teorisi; özerklik teorileri; zorlama felsefesi; yapabilirlik yaklaşımı; kozmopolitizm; insan hakları felsefesi; feminist felsefe; savaş etiği; metafizik; bilim felsefesi ve araştırma metodolojisi; karar teorisi; ve felsefe tarihi.
• Hukuk. Uluslararası kamu hukuku; kuvvet kullanımı hukuku; insani müdahale ve koruma sorumluluğu; uluslararası insancıl hukuk; uluslararası insan hakları hukuku; uluslararası ceza hukuku ve soykırım hukuku; Birleşmiş Milletler hukuku; uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü; Devlet sorumluluğu; emredici normlar; kendi kaderini tayin ve dekolonizasyon; ceza hukuku ve ispat hukuku; kolluk faaliyetlerinde kuvvet kullanımı; ihtiyat ilkesi; egemenliğe ilişkin hukuk teorileri; ve onarıcı adalet ile geçiş dönemi adaleti.
• Sosyal bilimler. Uluslararası ilişkiler; siyaset bilimi; sosyoloji; kriminoloji; oyun teorisi ve müzakere araştırmaları; iktisat; insani güvenlik ve sürdürülebilir kalkınma; halk sağlığı; ve tarih.
• Psikoloji ve beyin bilimleri. Hümanistik psikoloji ve psikoterapi; bilişsel sinirbilim; nöropsikoloji; ve algının bilişsel bilimi.
• Diğer alanlar. Evrimsel biyoloji ve dilbilim.

Yöntemler

Enstitü, farklı inançlara ve çıkarlara sahip kişilerin ve kurumların her birinin kabul edebileceği, barışı anlamaya yönelik bir ortak zemin arar. Bu amaçtan dört yol gösterici yöntem çıkar. Her biri, Enstitünün onu uyguladığı yayımlanmış çalışmayla birlikte aşağıda açıklanmaktadır.

Çalışmalarımıza yol gösteren dört yöntem

Araştırma programları birbirinin üzerine nasıl kurulur

Enstitünün beş araştırma programı birbirini izleyen bir sıra oluşturur. Her program, kendisinden öncekilerin sonuçlarını devralır.

1. Barış Kavramları ve TanımlarıBarışın araştırmada, hukukta, politikada ve uygulamada nasıl tanımlandığını ve kullanıldığını derler. Öngörülen çıktısı, bu tanımların sistematik bir kaydıdır; bu kayıt, sonraki programların kanıt temelini oluşturur.
2. Barış için Ortak ZeminBu tanımları, açıkça belirtmeden yaptıkları varsayımlar dâhil olmak üzere ortak yönlerini bulmak için karşılaştırır. Öngörülen çıktısı, bu ortak zeminin sınanabilecek ve eleştirilebilecek kadar kesin bir ifadesidir.
3. Barışın Ölçülmesi ve GöstergeleriBarışın uygulamada nasıl gözlemlenip ölçülebileceğini ortaya koyar: kişinin kendi içinde, kişiler arasında ve gruplar arasında. Öngörülen çıktısı, verilerle sınanabilecek bir barış göstergeleri dizisidir.
4. Küresel Barış için Değişim TeorisiTanımları, bunların ortak zeminini ve bu zeminin göstergelerini bir araya getirir. Öngörülen çıktısı, tartışma için bir başlangıç noktası olarak sunulan, küresel barış için kapsamlı bir değişim teorisidir.
5. Hukuk, Politika ve Kurumlarda BarışDeğişim teorisini hukuka, politikaya ve kurumlara uygular. Öngörülen çıktısı, bunların teoriyle ne ölçüde uyumlu olduğuna ve ne ölçüde barış ya da şiddet ürettiğine ilişkin bir değerlendirmedir.

Değişim teorisi, barışa ilişkin pek çok tanımın zaten paylaştığı şeye dayandığından, kapsamlı olması ve mevcut görüşleri bir araya getirmesi amaçlanmaktadır. Başkaları tarafından incelenmek, sınanmak ve düzeltilmek üzere tartışma için bir başlangıç noktası olarak sunulmaktadır.

Uygulamalar

Enstitünün araştırmaları başkaları tarafından kullanılmak üzere yapılır. Aşağıdaki biçimlerde kullanılabilir.

Devletler ve hükümetlerarası organlar için

• Hukukun normatif değerlendirmesi. Araştırmalar, hukuki hükümleri ve doktrinleri açıkça ifade edilmiş bir barış tanımına göre değerlendirmek için kullanılabilir. 2026 tarihli makale bu değerlendirmeyi, kuvvet kullanımını düzenleyenler dâhil, uluslararası hukukun seçilmiş hüküm ve doktrinlerine uygular. Hukukun izin verdiği davranışın yine de şiddet olarak sınıflandırıldığı yerleri belirler.
• Belgelerin hazırlanması ve gözden geçirilmesi. Antlaşmalar, barış anlaşmaları, anayasalar ve kararlar, ifade edilmiş bir barış tanımına göre hazırlanabilir ve gözden geçirilebilir. 2026 tarihli makale, bu açıklamanın uluslararası hukuka “anayasalar ve antlaşmalar dâhil barışla uyumlu belgelerin tasarlanması ve değerlendirilmesi için bir standart” sağlayabileceğini öne sürer (resmî olmayan çeviri).
• Politika ve kurumların değerlendirilmesi. Araştırmalar, bir politikanın veya kurumun ne ölçüde barış, ne ölçüde şiddet ürettiğini gösterebilir.
• Barış iddialarının sınanması. Bir eylemin barışa hizmet ettiği iddiası, eylemin ilgili kişiler üzerindeki etkilerine bakılarak sınanabilir: eylem bu kişileri kendi yaşamlarını belirlemeye daha mı muktedir, yoksa daha mı az muktedir kılıyor?
• Yalnızca şiddetin değil, barışın da ölçülmesi. Araştırmalardan türetilen göstergeler, ağırlıklı olarak şiddetteki azalmayı ölçen Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 16 ölçümlerinin yanında kullanılabilir.

Sivil toplum ve finansörler için

• Ortak bir dil ve değerlendirme çerçevesi. Farklı misyonlara sahip kuruluşlar amaçlarını aynı terimlerle tanımlayabilir ve çalışmalarını aynı standartla değerlendirebilir.
• Değişim teorilerinin uyumlu hâle getirilmesi. Barış için çalışan kuruluşlar, çabalarının nerede birbirini tamamladığını, nerede örtüştüğünü ve nerede boşluklar kaldığını görebilir.
• Programların tasarlanması ve değerlendirilmesi. Açıkça ifade edilmiş bir amaç, etkinin değerlendirilmesini kolaylaştırır. Birleşmiş Milletler Barış İnşası Fonu için yapılan 2023–2024 tarihli bir değerlendirme, portföy düzeyinde bir değişim teorisi olmadan etkinin değerlendirilmesinin güç olduğunu tespit etmiştir.
• İnançlar arasında koalisyonlar kurmak. Araştırmalar yalnızca herkesin bağımsız olarak doğrulayabileceği öncüllere dayandığından, farklı inançlara, kültürlere veya siyasi görüşlere sahip grupların incelemesine açık olmaları amaçlanmaktadır.

Arabuluculuk ve diyalog için

• Ortak bir çıkış noktası. Farklı inançlara sahip taraflar, hiçbirinin inançlarına bağlı olmayan bir barış tanımını her biri kendi açısından inceleyebilir.

Araştırma ve eğitim için

• Barış araştırmaları için ortak bir sözlük. Farklı barış kavramları üzerine kurulu çalışmalar, bu kavramlar aynı açıklamaya göre eşlendiğinde daha kolay karşılaştırılabilir hâle gelir. 2026 tarihli makale bunu 61 kavramdan 12’si için yapar.
• Barış eğitimi. Barış ve şiddet, her insan için eşit biçimde geçerli olan terimlerle öğretilebilir.
• İnsan hakları ile barış arasında bağ kurmak. Araştırmalar, 2026 tarihli makalenin yapmaya başladığı gibi, mevcut insan haklarının aynı barış açıklaması içinde nasıl yer aldığını gösterir.

Enstitü yöntemlerini nasıl uygular

Enstitü bu yöntemleri belirli kanıt bütünlerine ve Birleşmiş Milletler ile çalışmalarına uygular.

• BM organlarına yazılı beyanlar. Enstitü, Birleşmiş Milletler nezdindeki danışma statüsü çerçevesinde bulgularını hükümetlerarası organlara sunar. 2025’te Birleşmiş Milletler tarafından üç yazılı beyan yayımlanmıştır: ikisi İnsan Hakları Konseyi, biri Ekonomik ve Sosyal Konsey için.
• Yerel tanımların toplanması. Enstitü, katılımcılardan barışı kendi terimleriyle tanımlamalarını istemiştir. 2020’de OMNI Center for Peace, Justice and Ecology için düzenlenen bir çalıştayda katılımcılar barış tanımlarını yazılı çalışma kâğıtlarına anonim olarak kaydetmiştir.
• Bağımsız üçlü kodlamayla sistematik derleme. 61 barış tanımı üzerine derleme (61 Peace Definitions Review), Martel vd. (2024) tarafından kataloglanan 61 barış kavramının her birinin tanımlandığı kaynakları derler: 117 kaynaktan 149 kayıt. Her alıntının sayfa referansı dâhil her kayıt, kaynak metinle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Üç kodlayıcı, her tanımın Enstitünün açıklamasının önerdiği unsurları içerip içermediğini birbirinden bağımsız olarak değerlendirir. Tam kodlamadan önce deneme makaleleri üzerinde bir kalibrasyon turu yapılmıştır. Kodlayıcılar, üçü de işini bitirene kadar değerlendirmelerini karşılaştırmaz ve her değerlendirme dayandığı pasajı belirtmek zorundadır. Anlaşmazlıklar yalnızca oy çokluğuyla değil, kaynak metin ve yazılı kodlama kuralları esas alınarak giderilir. Makale hazırlanmaktadır ve henüz sonuç bulunmamaktadır.
• Operasyonelleştirme. Enstitü, barışın ölçülebilmesi için açıklamasının her unsuruna ilişkin gözlemlenebilir göstergeler belirler. Üç makale bunu kişi içi, kişiler arası ve gruplar arası düzeylerde yapar. Makaleler, açıklamanın tutarlılığını ve yararlılığını bu tür göstergeler ortaya koyup koymadığına bakarak sınar. Bu çalışma Barışın Ölçülmesi ve Göstergeleri programı kapsamında raporlanır.

Yayın öncesi değerlendirme

Enstitünün iki araştırma makalesi, onları yayımlayan dergiler tarafından hakem değerlendirmesinden geçirilmiştir: 2023’te Peace and Conflict Studies ve 2026’da Journal on the Use of Force and International Law. Enstitünün yorumu, daha önce yayımlanmış araştırmaları özetler ve kaynaklarını belirtir.

Araştırma etiği

Araştırma Kursiyerleri yazılı kursiyerlik sözleşmeleri kapsamında çalışır. 2020 çalıştayının katılımcıları anonim olarak yanıt vermiştir ve çalışma kâğıtları yayımlanmamaktadır. Enstitü, 2018’de Meksika’daki çalıştay dizisine katılan çocukların hiçbir görüntüsünü yayımlamaz.

Kişisel veriler Gizlilik bildiriminde açıklandığı şekilde işlenir.

Atıf ve yeniden kullanım

Kullanıcılardan Enstitüye Atıf ve yeniden kullanım sayfasında belirtilen biçimde atıfta bulunmalarını ve Telif hakkı koşullarına uymalarını rica ederiz.