Institute for Global Peacecraft, Ekonomik ve Sosyal Konsey nezdinde özel danışma statüsüne sahip bir hükümet dışı kuruluştur. Birleşmiş Milletlerin çalışmalarına yazılı beyanlar ve etkinlikler aracılığıyla katkıda bulunur. Aşağıdaki sorular ve yanıtlar bu çalışmaları ve statünün ne anlama geldiğini açıklamaktadır. BM sisteminin yapısı Birleşmiş Milletler sistem şemasında gösterilmektedir.
Enstitü Birleşmiş Milletlerin bir parçası mı?
Bir BM organı olarak değil. Enstitü, İsveç hukukuna göre tescil edilmiş, Ekonomik ve Sosyal Konsey nezdinde özel danışma statüsüne sahip bağımsız bir hükümet dışı kuruluştur. Genel Kurul veya başka herhangi bir BM organı tarafından kurulmamıştır; Sekreterliğin ya da herhangi bir fon, program veya uzmanlık kuruluşunun parçası değildir; Araştırma Kursiyerleri dâhil olmak üzere Enstitüyle birlikte çalışan kişiler BM görevlisi değildir. Birleşmiş Milletlerin adını veya amblemini kendisininmiş gibi kullanmaz ve Örgüt adına konuşmaz. Tüzüğü, Enstitüyü siyasi olmayan, partiler üstü, dinî olmayan ve hükümet dışı bir kuruluş olarak tanımlar.
Ekonomik ve Sosyal Konsey nezdinde özel danışma statüsü ne anlama gelir?
Danışma statüsü, Ekonomik ve Sosyal Konsey ile hükümet dışı kuruluşlar arasındaki, Ekonomik ve Sosyal Konseyin 1996/31 sayılı kararı ile düzenlenen ilişkidir. Bu karara göre özel danışma statüsü, “Konseyin ve yardımcı organlarının kapsadığı faaliyet alanlarından yalnızca birkaçında özel yetkinliğe sahip olan ve özellikle bu alanlarla ilgilenen” kuruluşlar içindir (resmî olmayan çeviri). Özel danışma statüsündeki kuruluşlar, Konseyin ve yardımcı organlarının açık toplantılarında gözlemci olarak bulunacak temsilciler atayabilir ve özel yetkinliğe sahip oldukları konularda yazılı beyan sunabilir. Enstitünün statüsü, İnsan Hakları Konseyine sunduğu iki yazılı beyanda, A/HRC/58/NGO/136 ve A/HRC/60/NGO/307 belgelerinde kayıtlıdır; bu belgeler Enstitüyü “özel danışma statüsüne sahip bir hükümet dışı kuruluş” olarak tanımlar (resmî olmayan çeviri).
Enstitü BM organlarına neler sundu?
Her biri Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanmış üç yazılı beyan:
- A/HRC/58/NGO/136, “Reinforcing the Foundations of Peace and Human Rights: A Call for Philosophical and Scientific Rigour”, İnsan Hakları Konseyi, elli sekizinci oturum, gündem maddesi 3, 20 Şubat 2025’te dağıtılmıştır.
- E/C.2/2025/CRP.48, madde 66, Ekonomik ve Sosyal Konseyin 2025 oturumunun Üst Düzey Bölümüne Amaç 16 hakkında sunulan beyan, Temmuz 2025.
- A/HRC/60/NGO/307, “From Exploitation to Equitable Peace: Advancing Economic Justice Through Irenomics”, İnsan Hakları Konseyi, altmışıncı oturum, gündem maddesi 3, 27 Ağustos 2025’te dağıtılmıştır.
Enstitü ne önerdi?
Beyanlardan ikisi, barışın ne olduğuna ilişkin BM düzeyinde daha açık bir tanım yapılması çağrısında bulunur. Enstitü, Ekonomik ve Sosyal Konseyin Üst Düzey Bölümüne sunduğu beyanda (E/C.2/2025/CRP.48), diğer hususların yanı sıra, “barışın gelişen normatif, bilimsel ve operasyonel boyutlarını incelemek üzere bir Birleşmiş Milletler Barış Özel Raportörlüğü oluşturulmasını” ve “barışın ve insan haklarının ampirik ve felsefi temellerini incelemeye adanmış bir ECOSOC Barış Komitesi kurulmasını” tavsiye etmiştir (resmî olmayan çeviri). A/HRC/58/NGO/136 belgesinde ise İnsan Hakları Konseyinin, barışın ve insan haklarının felsefi ilkeleri üzerine kalıcı, disiplinlerarası bir araştırma organı kurmayı değerlendirmesini önermiştir. Bunlar Enstitünün önerileridir; hiçbir BM organı bu öneriler üzerine işlem yapmamıştır.
Enstitü BM’de etkinlik düzenledi mi?
Evet, bir tane. Enstitü, 24 Mart 2025’te saat 12.00 ile 13.00 arasında, İnsan Hakları Konseyinin elli sekizinci oturumunda, Cenevre’deki Palais des Nations’ın XXV numaralı salonunda “The Future of Peace: Defining a Foundation for Global Peacecraft” başlıklı bir yan etkinlik düzenlemiş ve yönetmiştir. Panelde BM İnsan Hakları ve Uluslararası Dayanışma Bağımsız Uzmanı ile Uluslararası Barış Bürosunun (International Peace Bureau) İcra Direktörü yer almıştır. Direktör oturumu yönetmiş ve Enstitünün araştırmalarını sunmuştur.
İnsan Hakları Konseyinin elli sekizinci oturumunda yan etkinlik
Enstitü belirli çatışmalarda taraf tutar mı?
Hayır. Enstitü herhangi bir Devletin, tarafın veya hareketin değil, barışın tarafını tutar. Tüzüğüne göre bağımsızdır: siyasi olmayan, partiler üstü, dinî olmayan ve hükümet dışı bir kuruluştur. Araştırmaları, yayımladığı tanımlara göre, açıkça belirtilmiş ölçütler ve kanıtlar temelinde, davranışları barışçıl veya şiddet içeren olarak nitelendirebilir. Bu nitelendirmeler herhangi bir Devletin, tarafın veya kişinin kimliğiyle değil, davranışla ilgilidir.
Bir Üye Devlet, bir BM kuruluşu veya bir araştırmacı Enstitüyle nasıl çalışabilir?
Daimi temsilcilikler, BM kuruluşları ve araştırmacılar, Enstitünün araştırmaları ya da bir beyan veya etkinlik hakkında Enstitüye yazabilir. Enstitü, talep üzerine BM kuruluşlarına analiz sunar. Araştırmacılar bir araştırma ortaklığı önerebilir. Öğrenciler ve kariyerinin başındaki araştırmacılar, duyurulan Araştırma Kursiyerliği Programı çağrılarına başvurabilir.